Για χρόνια, η Νότια Αφρική αποτελούσε το όνειρο κάθε «προοδευτικού». Απεικονιζόταν ως ο παράδεισος του μετα-απαρτχάιντ κόσμου, η πατρίδα του Νέλσον Μαντέλα, η χώρα της συμφιλίωσης, του φιλελεύθερου συντάγματος, του αντιρατσισμού και της συμπερίληψης. Τι και αν πίσω από όλα αυτά κρύβονταν οι καθημερινές σφαγές των λευκών κατοίκων, γνωστών ως Αφρικάνερ, από μαύρες οργανώσεις. Σειρά εγκλημάτων που θα μπορούσαν να προσλάβουν τη διάσταση γενοκτονίας του λευκού πληθυσμού. Άλλωστε, δεν είναι λίγοι οι πολιτικοί της Νοτίου Αφρικής, όπως ο Julius Malema, ηγέτης του αριστερού κόμματος Economic Freedom Fighters, που έχουν προτρέψει σε εγκλήματα κατά των λευκών, με το γνωστό και αμφιλεγόμενο τραγούδι Dubul’ ibhunu (Shoot the Boer). Οι σύγχρονοι Αφρικάνερ κατάγονται κυρίως από τη δυτική Ευρώπη και εγκαταστάθηκαν στο νότιο άκρο της Αφρικής στα μέσα του 17ου αιώνα. Είναι γνωστοί ως Μπόερς που σημαίνει αγρότες, καθώς η παρουσία τους στην περιοχή συνδέεται στενά με τη γεωργία.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, οι Νοτιοαφρικανοί δεν έχουν περιοριστεί μόνο στους Μπόερς. Απαιτούν και από τους υπόλοιπους Αφρικανούς να εγκαταλείψουν τη χώρα. Η Νότια Αφρική είναι μία από τις πολύ λίγες αφρικανικές χώρες που γνώρισε εκτεταμένη οικονομική ανάπτυξη και βιομηχανοποίηση κυρίως λόγω της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Συνεπώς, δεκάδες Αφρικανοί από άλλες χώρες, όπως πχ τη Νιγηρία, συνέρρεαν μαζικά εκεί. Σύντομα, όλη αυτή η κατάσταση δημιούργησε ένα μεταναστευτικό πρόβλημα όμοιο με αυτό που αντιμετωπίζει η σύγχρονη Ευρώπη. Και φυσικά οι Νοτιοαφρικανοί αντέδρασαν.
Τους τελευταίους μήνες, στους δρόμους της Πρετόρια, του Γιοχάνεσμπουργκ, του Ντέρμπαν, του Κέιπ Τάουν πραγματοποιούνται δεκάδες διαδηλώσεις με κυρίαρχα αιτήματα τους «επαναπατρισμούς» και τα «κλειστά σύνορα». Το κεντρικό σύνθημα των μαύρων διαδηλωτών είναι: «Έξω οι ξένοι», ενώ αρκετοί ομιλητές καλούν τους παράνομους μετανάστες να «επιστρέψουν στις χώρες τους και να φτιάξουν τις δικές τους». Το κίνημα «March and March», ένα νοτιοαφρικανικό κίνημα που επικεντρώνεται στην αντιμετώπιση της μαζικής παράνομης μετανάστευσης, υπέβαλε έγγραφο στην Προεδρία της Νοτίου Αφρικής που καθιστούσε τους παράνομους μετανάστες ως υπεύθυνους για την ανασφάλεια της χώρας και την επιδείνωση της αγοράς εργασίας.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΗΕ, σχεδόν το 5% του μόνιμου πληθυσμού της Νότιας Αφρικής αποτελείται από μετανάστες, δηλαδή περίπου 2,6 εκατομμύρια ανθρώπους. Οι περισσότεροι προέρχονται από τη Ζιμπάμπουε, τη Μοζαμβίκη, το Λεσότο και το Μαλάουι. Ωστόσο, στη χώρα διεξάγεται δημόσιος διάλογος σχετικά με το κατά πόσο ο πραγματικός αριθμός των μεταναστών είναι σημαντικά υψηλότερος από τις επίσημες εκτιμήσεις. Οι αναλογίες και οι διαστάσεις του προβλήματος είναι ίδιες με αυτές που αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά έθνη.
Τον τελευταίο μήνα, η Νοτιοαφρικανική κυβέρνηση αποφάσισε να αναλάβει δράση ξεκινώντας μαζικούς επαναπατρισμούς μεταναστών. Σύμφωνα με το Reuters, 1.094 Νιγηριανοί εγγράφηκαν για εθελοντική επιστροφή ύστερα από πιέσεις των αρχών, της αστυνομίας και του Υπουργείου Μετανάστευσης, ενώ χιλιάδες μετανάστες από Ζιμπάμπουε και Μαλάουι έχουν ήδη επιστρέψει στις χώρες τους μέχρι τις αρχές Ιουλίου, εξαιτίας του κλίματος φόβου που έχει καλλιεργηθεί. Η κυβέρνηση έφτασε στην ανάγκη να διατάξει «εθελοντικούς επαναπατρισμούς» ύστερα από την απαίτηση των αντιμεταναστευτικών οργανώσεων με πορείες και διαδηλώσεις. Ο «εθελοντικός επαναπατρισμός» είναι μία πολιτική που πρέπει να εξεταστεί με προσοχή. Οι παράνομοι μετανάστες υπογράφουν την επιστροφή τους επειδή ξέρουν ότι θα πάψουν να υπάρχουν τα κίνητρα για να μείνουν, επειδή το κράτος υποδοχής παύει να τους εγγυάται την ένταξη και τη νομιμότητά τους. Η δυτική αριστερά που εδώ και χρόνια αποθεώνει τη Νότια Αφρική μένει σιωπηλή μπροστά σε αυτά τα γεγονότα.
Οι κοινωνίες δεν είναι ουδέτερα στοιχεία, ούτε ανταλλάξιμα υλικά. Η εθνικότητα δεν είναι μία συνωμοσία που έστησε ο καπιταλισμός για την ταξική εκμετάλλευση. Είναι ο υπέρτατος καθορισμός της ταυτότητας κάποιου. Και η πολιτική του remigration δεν αποτελεί κάποιο σατανικό σχέδιο ή μία έκρηξη μίσους, αλλά έναν τρόπο με τον οποίο τα κράτη μπορούν να αντιμετωπίσουν καταστάσεις που έχουν καταστεί μη διαχειρίσιμες. Το δίλημμα δεν είναι συμπερίληψη ή κακία. Το δίλημμα είναι μεταξύ διακυβέρνησης ή χάους, μεταξύ αρμονίας ή φυλετικής σύγκρουσης. Η Νότια Αφρική αποτελεί ένα σημαντικό παράδειγμα του πώς μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη η πολιτική του remigration. Και κυρίως πώς μπορούν να εφαρμόσουν την πολιτική αυτή τα ευρωπαϊκά κράτη που βρίσκονται αντιμέτωπα με τον μεγάλο κίνδυνο της αντικατάστασης πληθυσμού.
