Αναστάσιος Παπαδόπουλος «Κοτζά Αναστάς»
Ο Αναστάσιος Παπαδόπουλος, γνωστός με το ψευδώνυμο «Κοτζά Αναστάς», γεννήθηκε το 1896 στο Εντίκ Πινάρ της Έρπαας του Πόντου. Αφού κατόρθωσε να δραπετεύσει από τα τάγματα εργασίας, τα οποία οδηγούσαν σε βέβαιο θάνατο, συγκρότησε τη δική του ένοπλη ομάδα. Το 1916 έφτασε να ελέγχει 700 ενόπλους, δρώντας στις περιοχές της Σεβάστειας, της Σαμψούντας και της Τραπεζούντας. Το 1919 εξελέγη αρχηγός των ανταρτών του Δυτικού Πόντου. Στις 2 Δεκεμβρίου του 1922, έπειτα από ενέδρα, δολοφονήθηκε από τους Τσέτες, στο χωριό Ερζενί, μαζί με τον αδερφό του και άλλους 3 αντάρτες, περνώντας έτσι στο πάνθεον των ηρώων του ποντιακού Ελληνισμού.
Νικόλαος Καπετανίδης
Ο Νικόλαος Καπετανίδης γεννήθηκε το 1889 στην Ριζούντα του Εύξεινου Πόντου. Μετά την αποφοίτησή του από το ξακουστό Φροντιστήριο της Τραπεζούντας, ασχολήθηκε ενεργά με τη δημοσιογραφία. Εξέδιδε την εφημερίδα «Εποχή», στην οποία φιλοξενούσε πληθώρα άρθρων σχετικά με τη δημιουργία ανεξάρτητου Ποντιακού κράτους. Ο ίδιος, όντας δηλωμένος εθνικιστής, ήταν θιασώτης της Μεγάλης Ιδέας του Ελευθέριου Βενιζέλου. Παρ΄ όλα αυτά, δεν δίσταζε να δημοσιεύει και άρθρα του Ίωνα Δραγούμη σχετικά με το ποντιακό ζήτημα. Η οξεία πολιτική του αντίληψη, του επέτρεψε να κατανοήσει, για ακόμη μια φορά, τον προδοτικό ρόλο των μπολσεβίκων. Το 1921, έπειτα από μια δίκη παρωδία, απαγχονίσθηκε στην Αμάσεια μαζί με άλλους 450 Έλληνες του Πόντου από το κεμαλικό κράτος. Τα τελευταία του λόγια ήταν: «Ζήτω η Ελλάς».
Κυριάκος Παπαδόπουλος
Ο Κυριάκος Παπαδόπουλος γεννήθηκε στην Σαμψούντα το 1884. Το 1914 αποφάσισε να καταφύγει στον ένοπλο αγώνα για τη δημιουργία ανεξάρτητου Ποντιακού κράτους. Ορόσημο στην ένδοξη πορεία του υπήρξε η άλωση του Τσαγσούρ τον Δεκαπενταύγουστο του 1919, νίκη καίριας σημασίας για τον ποντιακό αγώνα. Αργότερα, στα χρόνια του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, συμμετείχε στην αντιστασιακή οργάνωση ΠΑΟ-ΥΒΕ (Πανελλήνια Αντιστασιακή Οργάνωση – Υπερασπιστές Βορείου Ελλάδος) και μάχεται εναντίον των Βουλγάρων. Το 1943, το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, ακολουθώντας την πάγια τακτική της στοχοποίησης όσων δεν τάσσονταν στο πλευρό του, δολοφονεί άνανδρα την κόρη, τη γυναίκα και τον γιο του. Κατά τη μάχη του Κιλκίς, στις 4 Νοεμβρίου του 1944, έπειτα από πολύωρες οδομαχίες, ο ίδιος, αρνούμενος να παραδοθεί στους κομμουνιστές, δίνει τέλος στην ζωή του.
Γερμανός Καραβαγγέλης, μητροπολίτης Αμάσειας
Ο Γερμανός Kαραβαγγέλης γεννήθηκε στη Λέσβο στις 16 Ιουνίου του 1866. Από το 1900 έως το 1907 αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες του Μακεδονικού Αγώνα, ως μητροπολίτης τότε Καστοριάς, συνεργαζόμενος με μορφές-σύμβολα της αντίστασης κατά των κομιτατζήδων, όπως ο Παύλος Μελάς και Ο Ίων Δραγούμης. Το 1908 τοποθετήθηκε στην κεφαλή της μητρόπολης Αμάσειας του Πόντου. Διαδραμάτισε σημαντικότατο ρόλο στην ανάπτυξη της ελληνικής συνείδησης των Ελληνοποντίων, με την ίδρυση 115 σχολείων και ναών, ακόμα και στις πιο απομακρυσμένες περιοχές της Ποντιακής γης. Εξαιτίας της εθνικής του δράσης, αλλά και της φυγάδευσης εκατοντάδων άμαχων Αρμένιων, το 1917 συνελήφθη από τους Νεότουρκους και φυλακίστηκε. Στη συνέχεια αποφυλακίστηκε, και το 1922, καταδικάστηκε ερήμην σε θάνατο από τον Κεμάλ. Μάλιστα, το γεγονός ότι δεν αποβιβάστηκε ποτέ στην Κωνσταντινούπολη, όπου κατευθυνόταν κατά την ώρα της καταδίκης του, του έσωσε και τη ζωή. Στις 10 Μαρτίου του 1921 πρότεινε στον υπουργό της Ελληνικής κυβέρνησης Γεώργιο Μπαλτατζή συνεργασία με τους Κούρδους και τους Αρμενίους εναντίον του Κεμάλ, με απώτερο μάλιστα σκοπό την ίδρυση κράτους. Η ελληνική κυβέρνηση παρέμεινε άπραγη….. Ο σεβαστός ποιμενάρχης άφησε την τελευταία του πνοή στις 11 Φεβρουαρίου του 1935, λίγο έξω από την Βιέννη. Οι πύρινοι λόγοι του και η αδιαφορία του για τον θάνατο, χάριν ενός σκοπού μεγαλύτερου, ας είναι παράδειγμα για όλους όσοι δεν ξέχασαν ποτέ την προαιώνια Ελληνοποντιακή γη.
