Η αυταπάτη της μαρξιστικής ουτοπίας

Ο μαρξισμός, ακριβώς όπως και ο φιλελευθερισμός, είναι μια ιδεολογία οικονομικής ανάπτυξης, στην οποία το άτομο είναι απλώς ένα υποτελές και υποδεέστερο στοιχείο. Ο κομμουνισμός ενσαρκώνει ένα από τα αποτελέσματα της νεωτερικότητας, δηλαδή την ολοκληρωτική υποταγή του ανθρώπου στις δυνάμεις της οικονομίας και της τεχνολογίας και την καταστροφή του ατόμου και της προσωπικότητάς του. Το δόγμα του μαρξισμού πρόσφερε έναν παράδεισο επί της Γης, δημιουργώντας μια οριζόντια ισοπέδωση και υποβιβάζοντας τη ζωή στην υλική της διάσταση.

Ο μαρξισμός μπορεί κάλλιστα να χαρακτηριστεί ως η «επανάσταση των δούλων» στην ηθική με τον υλισμό να προσφέρει τη σωτηρία και την πίστη σε μια νέα ανθρωπότητα. Ωστόσο, ο πραγματικός σκοπός αυτής της ιδεολογίας είναι η καταστροφή όλων των θεσμών και η ταυτόχρονη συγκέντρωση της εξουσίας σε έναν ενδεχομένως στενότερο κύκλο ανθρώπων. Στην πράξη του μαρξισμού, ούτε ο ταξικός πόλεμος ούτε η οικονομία αποτελούν το πιο ουσιαστικό στοιχείο, αλλά η δημιουργία ενός Παγκόσμιου Κράτους και η εκκαθάριση των εθνών. Αυτός είναι τώρα, και υπήρξε πάντοτε, ο βασικός στόχος του μαρξισμού. Ο μαρξισμός δεν έκανε τίποτε άλλο παρά να επιβάλλει τον εγκόσμιο απολυταρχισμό της οικονομίας, μεταθέτοντας το κομμουνιστικό δόγμα του εξισωτισμού στο ιδεολογικό αξίωμα της αταξικής κοινωνίας.

Η μαρξιστική θεωρία θεμελιώθηκε στο αξίωμα ότι «δεν είναι η συνείδηση των
ανθρώπων που καθορίζει το είναι τους, αλλά το κοινωνικό τους είναι που καθορίζει τη συνείδησή τους
». Υποστηρίζει, συνεπώς, ότι αλλάζοντας βίαια τις υλικές σχέσεις παραγωγής, καταργώντας την ιδιοκτησία και ανατρέποντας τις ιεραρχίες, η ανθρώπινη ψυχή θα απολυτρωθεί αυτομάτως ώστε να γεννηθεί ο «Νέος Άνθρωπος».

Ωστόσο, η θεώρηση αυτή παραβλέπει ότι η κοινωνία είναι πρωτίστως μια δομή συνείδησης και όχι απλώς ένα οικονομικό μοντέλο. Φαινόμενα όπως η δουλοπρέπεια και η διαφθορά δεν αποτελούν απλά παράγωγα της φτώχειας. Το χρήμα και οι υλικοί πόροι σε καμία περίπτωση δεν γεννούν εσωτερική ελευθερία. Κατά συνέπεια, μια κοινωνία που αλλάζει οικονομικό σύστημα χωρίς να μεταμορφώσει τη συνείδησή της είναι καταδικασμένη να αναπαράγει την τυραννία που ήδη βιώνει.

Αντί να καλλιεργήσει μια τέτοια εσωτερική μεταμόρφωση, ο μαρξισμός επιλέγει να εργαλειοποιήσει τον πόνο και την αδικία, στρέφοντας την ανθρώπινη σκέψη αποκλειστικά προς την αναζήτηση ταξικών εχθρών. Όμως, όταν η δυστυχία αποδίδεται αποκλειστικά σε εξωτερικά αίτια, οδηγεί στη μοιρολατρία, την πικρία, τον φθόνο και την προσκόλληση στον ρόλο του θύματος.

Αυτή ακριβώς η νοοτροπία επιβιώνει σήμερα σε μια σύγχρονη κουλτούρα διαρκούς θυματοποίησης. Τα παραδείγματα πολλά. Από τους μόνιμα «καταπιεσμένους» του αναρχοαριστερού χώρου μέχρι τα υστερικά κινήματα τύπου metoo όπου για αυτούς πάντα φταίει κάποιος άλλος, κατά προτίμηση η πατριαρχία. Φτάνουν μάλιστα στο σημείο να δαιμονοποιούν όσους επιλέγουν τη σωματική διάπλαση και τις μαχητικές τέχνες, βαφτίζοντας την αυτοπειθαρχία, την αφοσίωση και τη σωματική αρμονία και δύναμη ως «τοξική αρρενωπότητα», ενώ μέχρι και τα εθνικιστικά σύμβολα σε ένα ρούχο νιώθουν ότι τους καταπιέζουν προκαλώντας τους υστερία. Μια ακόμη ακραία εκδήλωση της βιομηχανίας θυματοποίησης είναι ο τρόπος με τον οποίο ακόμα και οι δίαιτες καταγγέλλονται ως μορφή “γενοκτονίας”, μετατρέποντας το κλασικό Survival of the Fittest σε ένα ιδεολογικό Survival of the Fattest.

Στον μαρξισμό δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια πέρα από το «ταξικό συμφέρον» και την ιστορική σκοπιμότητα. Στην μαρξιστική σκέψη η λέξη αλήθεια ταυτίζεται με ό.τι είναι χρήσιμο για την επιβίωση, την κυριαρχία και την απόκτηση πόρων χωρίς να λαμβάνονται υπόψη οι θεμελιώδεις υπαρξιακές ανάγκες του ανθρώπου. Το αποτέλεσμα είναι ότι ο υποτιθέμενος «Νέος Άνθρωπος» παραμένει ένας ανελεύθερος άνθρωπος που υπακούει τυφλά σε εντολές.

Αυτή η αδυναμία κατανόησης των βαθύτερων ψυχικών αναγκών του ανθρώπου αποτυπώνεται ξεκάθαρα στην απόρριψη του έθνους, το οποίο ο μαρξισμός αντιμετωπίζει υποτιμητικά ως ένα «τεχνητό αστικό κατασκεύασμα» και μια «ψευδή συνείδηση» που δήθεν θα σβήσει μέσα στον προλεταριακό διεθνισμό. Στην πραγματικότητα όμως, ο μαρξισμός αρνείται να αντιληφθεί την ύπαρξη μιας ακατανίκητης, αρχέγονης δύναμης, μιας βιολογικής και ψυχικής ανάγκης του «Ανήκειν», μιας βαθιάς επιθυμίας και συναισθηματικής δύναμης στον άνθρωπο να προστατεύσει την κοινότητα και το έθνος του.

Η αφοσίωση στην οικογένεια, τη φυλή ή το έθνος αποτελεί μείζον ζήτημα υπαρξιακής επιβίωσης. Η προστασία του έθνους δεν ξεκινά ως ψυχρή λογική απόφαση, αλλά ως συναισθηματική ασπίδα. Το έθνος παρέχει νόημα, προστασία, κοινή γλώσσα αξιών και συνέχεια απέναντι στο χάος του σύγχρονου κόσμου. Η απώλειά του βιώνεται ως υπαρξιακός ακρωτηριασμός. Η μαρξιστική ουτοπία έχει αποτύχει καθώς αρνείται να αναγνωρίσει την πραγματική φύση της ανθρώπινης ψυχής.

Η αποτυχία αυτή συνδέεται άρρηκτα με την παρερμηνεία του ίδιου του ιστορικού γίγνεσθαι. Η κυκλική θεώρηση της ιστορίας μας υπενθυμίζει ότι κάθε πολιτισμός οφείλει να αναπτύσσεται σύμφωνα με ορισμένες νομοτέλειες, ότι υφίσταται μια μορφολογία της ιστορίας και ότι η ίδια η ιστορία είναι κυκλική. Μόλις γίνει αυτό κατανοητό, καθίσταται σαφές ότι η μαρξιστική αντίληψη περί ιστορίας αποδεικνύεται ανεπαρκής, καθώς προϋποθέτει ένα ουτοπικό τέλος. Στην περενιαλιστική θεώρηση της ιστορίας υπάρχει μια εξέλιξη, μια άνθηση, η οποία όμως αναπόφευκτα οδηγεί στον θάνατο και εν συνεχεία στην αναγέννηση. Σε αυτή την αδιάκοπη συνέχεια, όπως ακριβώς για το άτομο “το παιδί είναι ο πατέρας του άνδρα”, έτσι και για την ιστορική συνείδηση ισχύει το κείμενο του Έλιοτ:

“Χρόνος παρών και χρόνος παρελθών

Είναι ίσως και οι δύο παρόντες στον μέλλοντα χρόνο,

Και ο μέλλων χρόνος περιέχεται στον παρελθόντα χρόνο”.

Αυτή ακριβώς η ενότητα του χρόνου αποκαλύπτει την πραγματική φύση της ανθρώπινης ψυχής. Η αληθινή εξέλιξη του ανθρώπου και της κοινωνίας δεν είναι ζήτημα οικονομικών δεικτών ή πομπωδών συνθημάτων. Απαιτεί την κατάκτηση της αυτοκυριαρχίας, την αντικατάσταση του φόβου από την αξιοπρέπεια, την ηθική και πνευματική ανύψωση του ανθρώπου. Πρόκειται για μια διαδικασία μακρά, αιώνων και χιλιετιών που ξεκινά από τα μέσα, ένα όραμα ζωής που ζητά κάτι παραπάνω από τα υλικά αγαθά, μια αναδόμηση του ανθρώπινου ψυχισμού.

Και εδώ εντοπίζεται το κρισιμότερο πρόβλημα που είναι η ρήξη με τον υλισμό. Οι μαρξιστές  αντιδρούν πεισματικά απέναντι σε μια τέτοια πνευματική αλλαγή. Παραμένουν αγκυλωμένοι στις θέσεις τους και αλληλοενισχύονται καθιστώντας την οποιαδήποτε αλλαγή σχεδόν αδύνατη. Γιατί ο πραγματικός στόχος τους δεν είναι η πνευματική ανύψωση του ατόμου, αλλά να δημιουργήσουν ένα ον αδύναμο, χωρίς ταυτότητα, ιστορική μνήμη και αξίες, μεταμορφωμένο στην απόλυτη χειραγωγήσιμη καταναλωτική μηχανή.

Απέναντι σε αυτό το κενό, το έθνος αναδεικνύεται ως η υπέρτατη αξία μέσα στην οποία η ατομική συνείδηση αποκτά ισχύ και ιστορικό βάθος δίνοντας νόημα στη βιολογική επιβίωση. Το έθνος δεν είναι απλώς ένα οικονομικό ή διοικητικό σύνολο, αλλά ένα ζωντανό πεδίο συνείδησης ενάντια στον υλιστικό διεθνισμό που αποδομεί τους παραδοσιακούς δεσμούς, αφήνοντας το άτομο έρμαιο ενός αφηρημένου και ισοπεδωτικού οικουμενισμού. Το έθνος συνιστά τη μοναδική ελπίδα απέναντι στον υπαρξιακό μηδενισμό των διεθνιστών και μια αναντικατάστατη αξία για να οδηγηθούμε στην αξιοπρέπεια, την αυθεντική αλληλεγγύη και την αληθινή πρόοδο του ανθρώπου.

Σχετικά άρθρα

Robert Brasillach, 31 Μαρτίου 1909 – 6 Φεβρουαρίου 1945

Aux morts de février –  Στους νεκρούς του Φεβρουαρίου Les derniers coups de feu continuent de briller Dans le jour indistinct où sont tombés les nôtres. Sur onze ans de retard, serai-je donc des vôtres? Je pense à vous, ce soir, ô morts de février. Fresnes, 1er février 1945. Οι τελευταίοι πυροβολισμοί συνεχίζουν να λάμπουν τη […]

Τα θεμέλια μια Ιδέας #2

Συνεχίζουμε με το δεύτερο κείμενο τῶν «Θεμελίων της Ιδέας», ένα απόσπασμα από το έργο του 1905 «Ὅσοι ζωντανοί», του Ίωνος Δραγούμη. [Ἔλεγε] τοῦ ἑαυτοῦ του· — Ἂς μὴ σκοτίζωμαι πολὺ καὶ ἂς μὴν κουράζωμαι μὲ τὴ συλλογιὰ γιὰ τὸ τί εἶμαι καὶ τί κάνω. Ἂς κάνω αὐτὰ που ἀποφασίσαμε μὲ τὴν ἀράδα, τὸ ἕνα ὕστερα […]