Το τελευταίο διάστημα παρατηρείται έντονη κινητικότητα, με τη χορήγηση μεγάλου αριθμού αδειών και την ταυτόχρονη έναρξη εργασιών μεγάλης κλίμακας σε πολλές περιοχές της Ελλάδας. Τα έργα αυτά αφορούν την εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε ορεινούς όγκους και προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, ακόμη και σε Ειδικές Ζώνες Διατήρησης ή περιοχές που μόλις πρόσφατα αναγνωρίστηκαν από την UNESCO ως Αποθέματα Βιόσφαιρας, όπως ο Πάρνωνας στην Πελοπόννησο.
Με μια μικρή αναζήτηση στο διαδίκτυο βρίσκουμε αναφορές για την εγκατάσταση έως και 450 ανεμογεννητριών σε όλη την κορυφογραμμή του Πάρνωνα, με ύψη που θα ξεπερνούν τα 150 μέτρα. Σε Έβρο και Ροδόπη λειτουργούν ήδη 276 ανεμογεννήτριες, ενώ υπάρχουν σχέδια για ανάπτυξη 217 νέων από τη δανέζικη εταιρεία European Wind Farms στην Περιφερειακή Ενότητα Έβρου. Επιπλέον, 43 νέες ανεμογεννήτριες προγραμματίζεται να εγκατασταθούν στον ορεινό όγκο της Περιφερειακής Ενότητας Καρδίτσας. Πολλές δεκάδες ανεμογεννήτριες έχουν ήδη εγκατασταθεί σε Φωκίδα και Εύβοια, χωρίς να προσδιορίζεται ο ακριβής αριθμός τους, ενώ υπάρχουν σχέδια και για Αχαΐα, Αργολίδα, Μαγνησία, Φθιώτιδα, Ημαθία, Κοζάνη, Πέλλα. Οι αριθμοί και οι περιοχές φαίνεται να μην έχουν τελειωμό.
Πολλοί συμπολίτες μας στις τοπικές κοινωνίες έχουν ήδη ξεσηκωθεί ενάντια στη ληστρική εκμετάλλευση του αιολικού δυναμικού της χώρας, καθώς αγνοούνται επιδεικτικά οι επιπτώσεις των τεράστιων αυτών έργων, τόσο στη δημόσια υγεία, όσο και στη σοβαρή υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος. Μελέτες έχουν δείξει ότι άνθρωποι που ζουν ή εργάζονται κοντά σε ανεμογεννήτριες υποφέρουν από σειρά συμπτωμάτων, όπως μείωση της ποιότητας ζωής, ενοχλήσεις, άγχος, διαταραχές ύπνου, πονοκεφάλους, ανησυχία, κατάθλιψη και δυσλειτουργίες στη γνωστική λειτουργία. Κάποιοι έχουν επίσης νιώσει θυμό, λύπη ή αίσθημα αδικίας (Jeffrey et al. 2013). Πρόσφατη έρευνα έδειξε επίσης σύνδεση του θορύβου χαμηλής συχνότητας από τις ανεμογεννήτριες με το ρυθμό της καρδιακής λειτουργίας (Chiu et al. 2021).
Δεν είναι η αιολική ενέργεια μια εναλλακτική ανανεώσιμη πηγή ενέργειας που λειτουργεί προς όφελος του φυσικού περιβάλλοντος; Θα αναρωτηθεί κάποιος. Σύμφωνα με αναφορά της U.S. Geological Survey, οι ανεμογεννήτριες μπορούν να πλήξουν άμεσα την άγρια ζωή μέσω συγκρούσεων, αλλά και έμμεσα, μέσω θορύβου, απώλειας οικοτόπων και μειωμένης επιβίωσης ή αναπαραγωγής. Αξιοσημείωτη είναι η αναφορά στα πουλιά και τις νυχτερίδες, τα οποία με τη σειρά τους, μέσω της κατανάλωσης των μη ωφέλιμων εντόμων που προκαλούν ζημιές στις καλλιέργειες, συνεισφέρουν στην οικονομία της χώρας, προστατεύοντας ουσιαστικά τον αγροτικό τομέα. Κάθε ανεμογεννήτρια λοιπόν, που εγκαθίσταται σε μια περιοχή χωρίς σοβαρή μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, συνεισφέρει στη μείωση της βιοποικιλότητας και προκαλεί σοβαρό οικονομικό κόστος.
Δεν είναι η υφιστάμενη τεχνολογία ικανοποιητική για να καλύψει τους εθνικούς στόχους όσον αφορά τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας; Και εδώ κρύβεται μια πικρή αλήθεια. H χαμηλή απόδοση των ενεργειακών πάρκων είναι μια πραγματικότητα, γνωστή στους επιστημονικούς κύκλους, που κρατείται όμως αυστηρά μυστική, για να μη χαλάσει το αφήγημα της ενεργειακής σωτηρίας. Η ενεργειακή απόδοση μιας ανεμογεννήτριας δεν είναι συνεχής, αλλά διακοπτόμενη, και για τη σωστή λειτουργία της απαιτούνται συμβατικές πηγές ενέργειας για να εξασφαλίζεται σταθερής ισχύς, με αποτέλεσμα να μην παρέχεται ενεργειακή ασφάλεια.
Με χρόνο ζωής περίπου 20 έτη και εκτεθειμένες σε ακραίες καιρικές συνθήκες στις κορυφογραμμές, έχει παρατηρηθεί επίσης, ότι, σε περίπτωση καταστροφής τους, οι ανεμογεννήτριες συχνά παραμένουν στους χώρους εγκατάστασης χωρίς να απομακρύνονται. Δεν είναι και ό,τι πιο εύκολο να απομακρυνθούν κατεστραμμένα πτερύγια μήκους 50 μέτρων από υψόμετρο 1.500 μέτρων, με τις εταιρείες να το αποφεύγουν όταν δεν αποδίδουν πλέον άλλο κέρδος. Όσο κανείς δεν αντιδρά, θα παραμένουν εκεί σαν τσιμεντένια «θηρία», να μας θυμίζουν την καταστροφή του φυσικού τοπίου από την ανθρώπινη απληστία.
Το θέμα των αιολικών πάρκων και της εγκατάστασης τους έχει βρεθεί στο επίκεντρο της κριτικής εδώ και αρκετά χρόνια, όμως η χειραγώγηση και η αποσιώπηση από τα ΜΜΕ περιορίζει την πληροφόρηση. Τα συμφέροντα που κρύβονται από πίσω είναι τεράστια και η αδηφαγία του καπιταλισμού ολοκληρωτική. Εκτός από την καταστροφική επίδραση στο φυσικό περιβάλλον και τη βιοποικιλότητα, οι κάτοικοι σε πολλές περιοχές αγανακτούν ενάντια στην βάναυση αλλοίωση του τοπίου τους έτσι όπως το έχουν γνωρίσει και το βιώνουν. Το κάθε τοπίο αποτελεί για τους κατοίκους ένα συστατικό στοιχείο της ταυτότητας της τοπικής κοινωνίας τους.
Η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας έχει δεσμεύσει σχεδόν το σύνολο των κορυφογραμμών της πατρίδας μας για την δημιουργία αιολικών πάρκων. Στους χάρτες που έχει δημοσιοποιήσει, οι περιοχές που προβλέπονται για την εγκατάσταση αυτών των «θηρίων» καλύπτουν κυρίως ορεινά τμήματα και δασικές περιοχές της Ελλάδας, που αποτελούν καταφύγια άγριων ζώων οδηγώντας σε οικολογική ασφυξία. Για τέτοια έργα πρόκειται να ανοιχτούν εκατοντάδες χιλιόμετρα νέων δρόμων, να ριχθούν χιλιάδες κυβικά μέτρα μπετόν, να στηθούν μεταλλικά τέρατα και να απλωθούν δεκάδες χιλιόμετρα πυλώνων υψηλής τάσης. Η χλωρίδα, η πανίδα, οι αρχαιολογικές θέσεις, τα μονοπάτια, θα χαθούν κάτω από το βάρος των έργων.
Οι ανεμογεννήτριες, οι υποσταθμοί, οι γραμμές μεταφοράς, θα εξαφανίσουν την ομορφιά των φυσικών τοπίων. Οι κυβερνήσεις έχουν αγνοήσει πλήρως τις λαϊκές διαμαρτυρίες και έχουν εισάγει πληθώρα νομοσχεδίων που επιτρέπουν τη δημιουργία τέτοιων εγκαταστάσεων. Η αλόγιστη παραχώρηση αδειών σε επενδυτικά σχέδια για αιολικά πάρκα και η λεηλασία των βουνών με fast track διαδικασίες με τεράστιο κόστος είναι μια κεντρικά σχεδιασμένη απόφαση. Η καταστροφή στο φυσικό περιβάλλον και στις ζωές των ανθρώπων είναι πρωτοφανής και ανεπανόρθωτη, με μοναδικό κίνητρο το οικονομικό όφελος επιχειρηματιών, που εκμεταλλευόμενοι τις μεγάλες επιδοτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης επωφελούνται της ευνοϊκής γι’ αυτούς νομοθεσίας.
Το πρόσχημα για την καταπολέμηση της ανεργίας είναι ψευδές. Οι εγκαταστάσεις εξυπηρετούν τα ευκαιριακά συμφέροντα των επιχειρηματιών. Η ηρεμία και η ανάπαυση που προσφέρουν η Φύση και η Ύπαιθρος καταργούνται με την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών. Η παρουσία των αιολικών πάρκων αυξάνει τη θερμοκρασία της περιοχής και φυσικά οι μπαταρίες λιθίου που τα συνοδεύουν αποτελούν πηγές κινδύνου αφού μια ανάφλεξη μπορεί να προκαλέσει θύματα σε πολλά χιλιόμετρα και φυσικά ανεπανόρθωτη οικολογική καταστροφή. Η τιμή του ρεύματος που παράγεται από την αιολική ενέργεια και που φτάνει στο τελικό αποδέκτη, δηλαδή τον καταναλωτή, όχι μόνο δε μειώνεται, αλλά διαρκώς αυξάνεται.
Σε πολλές χώρες, τα επιχειρηματικά σχέδια σταμάτησαν μετά τις αντιδράσεις των κατοίκων. Στην Ελλάδα, παρά τις προσπάθειες τοπικών κοινωνιών και φορέων και παρά την αποτυχία των αιολικών πάρκων να αποδώσουν αυτά που υπόσχονται, συνεχίζεται η ίδια πολιτική με ακόμα μεγαλύτερη ένταση, με επιτάχυνση των διαδικασιών και με πολλά κίνητρα προς τους επιχειρηματίες. Το απόθεμα βιόσφαιρας της Ελληνικής Φύσης θα μετατραπεί σε απόθεμα τσιμέντου, με το πραγματικό κόστος να περνάει στην κοινωνία. Τα αιολικά πάρκα θα είναι μια τεράστια αποτυχία και αυτό που θα αφήσουν πίσω θα είναι κατεστραμμένη γη και ό,τι αυτή φιλοξενεί, τη βιοποικιλότητα, την ιστορία μας, τα μνημεία μας, τις παραδόσεις μας, τα τοπία μας, την ίδια μας τη ζωή.
Save our mountains
Save our lives
Πηγές:
Jeffrey et al. 2013; https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3653647/
Chiu et al., 2021; https://www.nature.com/articles/s41598-021-97107-8
https://www.fokidanews.gr/115671/anemogennitries-otan-i-pragmatikotita-chalaei-to-afigima/
